عملکرد حساب ذخیره ارزی در برنامه سوم توسعه
الف) ایجاد ثبات در میزان درآمدهای حاصل از صدور نفت خام در برنامه سوم
ب) تبدیل داراییهای حاصل از فروش نفت خام به دیگر انواع ذخایر
ج) سرمایهگذاری و فراهم کردن امکان تحقق فعالیتهای پیشبینی شده در برنامه سوم
ج) به دولت اجازه داده میشود حداکثر معادل ۵۰ درصد حساب ذخیره ارزی برای سرمایهگذاری و تامین بخشی از اعتبارات موردنیاز طرحهای تولیدی و کارآفرینی صنعتی، معدنی، کشاورزی، حمل و نقل و خدمات فنی مهندسی بخش غیردولتی که توجیه فنی و اقتصادی آنها به تایید وزارتخانههای تخصصی ذیربط رسیده است، از طریق شبکه بانکی داخلی و بانکهای ایرانی خارج از کشور به صورت تسهیلات یا تضمین کافی استفاده کند.
د) استفاده از وجوه "حساب ذخیره ریالی" برای تامین هزینههای عمومی دولت صرفا در صورت کاهش درآمد ارزی حاصل از صادرات نفت خام نسبت به رقم مصوب و نداشتن امکان تامین اعتبارات مصوب از مالیات و سایر منابع، مجاز خواهد بود و استفاده از آن برای تامین کسری ناشی از درآمدهای غیرنفتی بودجه عمومی دولت ممنوع است. علاوه بر این، اشخاص مجاز برای استفاده از این حساب را اشخاص حقیقی و شرکتهایی که اکثریت سرمایه سهامی آنها متعلق به بخش خصوصی و یا تعاونی هستند، تشکیل میدهند و بخشهای مجاز نیز شامل بخش صنعت، معدن، کشاورزی، حمل و نقل و خدمات فنی و مهندسی و خدمات هستند.
●فعالیتهای قابل قبول
▪فعالیتهای قابل قبول این حساب عبارتند از:
۳ – خرید مواد اولیه وارداتی برای بهرهبرداری آزمایشی، راهاندازی تجارت و قطعات یدکی به عنوان سرمایه در گردش طرحهای تولیدی و کارآفرینی صنعتی، معدنی، کشاورزی، حمل و نقل، خدمات و خدمات فنی – مهندسی
۴ – سرمایهگذاری برای توسعه و بازسازی ظرفیتهای تولیدی موجود ازجمله ساختمان، ماشینآلات و تاسیسات
توضیح اینکه در کلیه موارد فوق، سرمایهگذاری در طرحهای بهینهسازی انرژی در صنایع، فناوری اطلاعات (IT)، فناوری زیستی (BT) صنایع تبدیلی کشاورزی و دامی و صنایع تولید ابزارهای مکانیزاسیون کشاورزی از اولویت برخوردار خواهند بود.
نرخ سود تسهیلات اعطایی حداکثر معادل ۲%LIBOR + در سال و با رعایت نکات ذیل است:
۱ – برای تسهیلات طرحهای بازسازی صنایع که متضمن بازسازی حداقل ۵۰ درصد ماشینآلات و تجهیزات موجود باشد. نرخ تسهیلات ۲۵ درصد کمتر از نرخ معمول خواهد بود.
۲ – برای تسهیلات طرحهای سرمایهگذاری در استانهای اردبیل، کردستان، کرمانشاه، ایلام، سیستان و بلوچستان، بوشهر، هرمزگان، چهار محال و بختیاری و کهکیلویه و بویراحمد، نرخ تسهیلات فوق معادل ۳ درصد در سال است.
۳ – در صورت تاخیر در تادیه اصل بدهی از طرف مشتری، نرخ جریمه تاخیر به میزان ۱ درصد در سال به اضافه نرخ قرارداد خواهد بود.
۴ – تخفیف اعطایی از سود متعلقه برای تسریع در بهرهبرداری نسبت به موعد برنامهریزی شده ۱۰ درصد نرخ سود برای ۶ ماه و ۱۵ درصد نرخ سود برای یکسال است.
●سقف تسهیلات اعطایی
۱ – تسهیلات تا سقف ۵ میلیون دلار برای هر شخص حقیقی یا حقوقی بدون اخذ مجوز بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران
۳ – تسهیلات بیش از مبلغ ۲۵ میلیون دلار در صورت مجوز توسط هیات امنای حساب ذخیره ارزی که هزینههای ریالی و ارزی طرح لازم است توسط مشتری تامین شود.
●مدت تسهیلات اعطایی
▪مدت تسهیلات اعطایی این حساب عبارتند از:
۱ – حداکثر مدت تامین مالی هر طرح، از ۸ سال تجاوز نخواهد کرد که تا ۳ سال آن دوره مشارکت مدنی (سرمایهگذاری و راهاندازی) و ۵ سال بقیه دوران بهرهبرداری (بازپرداخت) خواهد بود. مدت دقیق تامین مالی طرحها با توجه به شرایط خاص هر طرح توسط اداره کل اعتبارات تعیین میشود.
تبصره ۱: مدت تامین مالی طرحهای صنعت سیمان حداکثر ۱۷ سال به صورتی که برای دوره سرمایهگذاری و راهاندازی حداکثر ۵ سال، دوره تنفس حداکثر ۲ سال و دوره بازپرداخت حداکثر ۱۰ سال است.
●دوران بازپرداخت تسهیلات
▪دوران بازپرداخت تسهیلات این حساب عبارت است از:
۱ – بازپرداخت تسهیلات استفاده شده به اقساط شش ماهه که سررسید اولین قسط پس از پایان مدت قرارداد مشارکت مدنی ارزی خواهد بود. ضمنا چنانچه حسب مفاد مصوبه صادره مهلت پرداخت برای مشتری تعیین شده باشد، بازپرداخت اقساط پس از پایان دوره مهلت شروع خواهد شد.
۲ – پس از سه ماه از تاریخ انعقاد قرارداد مشارکت مدنی نسبت به مانده استفاده نشده تسهیلات ارزی هزینه تعهد به میزان ۱۲۵/۰ درصد در سال تعلق خواهد گرفت.
- حداقل ۱۰ درصد از منابع قابل تخصیص حساب ذخیره ارزی به بخش غیردولتی در اختیار بانک کشاورزی قرار میگیرد تا به صورت ارزی، ریالی جهت سرمایهگذاری در طرحهای موجه بخش کشاورزی و سرمایه در گردش طرحهایی که با هدف توسعه صادرات انجام میشود، توسط بانک کشاورزی در اختیار بخش غیردولتی قرار گیرد.
●عملکرد حساب ذخیره ارزی
از زمان تاسیس حساب تا پایان مهرماه سال ۱۳۸۳، مبلغ ۲۲ میلیارد و ۹۱۲ میلیون و ۳۰۰ هزار دلار به این حساب واریز شده و در همین مدت ۱۷ میلیارد و ۳۶۴ میلیون و ۹۰۰ هزار دلار از این حساب برداشت شده است. حساب ذخیره ارزی از تاریخ ۱۹ دی ماه سال ۱۳۷۹، با تخصیص اولین سهمیه ارزی به بانکهای عامل عملیاتی شده است و اهم شاخصهای عملکردی این حساب در این مدت به شرح زیر است:
- تعداد طرحهای مصوب حساب ذخیره ارزی تا پایان شهریور ماه سال ۱۳۸۳ ، ۱۲۰۷ طرح به مبلغ ۹۲۶۴ میلیون دلار بوده است.
- در این مدت، قراردادهای منعقد شده با مشتریان ۸۸۸ فقره به مبلغ ۴/۵۴۲۹ میلیون دلار، میزان اعتبارات اسنادی گشایش شده ۸/۴۷۱۴ میلیون دلار، مقدار استفاده از تسهیلات ۳/۲۲۲۴ میلیون دلار و تعداد طرحهای تحت بررسی بانکها ۴۹۵ طرح به مبلغ ۴/۸۳۰۸ میلیون دلار بوده است.
- استفاده از تسهیلات صرفا از طریق گشایش اعتبار و در قبال ارائه اسناد حمل کالای خریداری شده صورت میگیرد.
میزان و سهم منابع ارزی تخصیص یافته به بخشهای مختلف اقتصادی کشور را از حساب ذخیره ارزی از آغاز کار تا پایان شهریور سال ۱۳۸۳ نشان میدهد. از این رقم، ۲/۱۴ درصد تخصیص به بخش غیردولتی بوده است.
●مشکلات اجرایی حساب ذخیره ارزی
۱ – نداشتن تناسب حساب ذخیره ارزی با تسهیلات اعطایی
۲ – مشکلات آئیننامهای و بوروکراسی در راستای استفاده از حساب ذخیره ارزی
۳ – تاخیر زمانی در ارائه تسهیلات به طرحهای بزرگ و افزایش لایههای تصمیمگیری
۴ – نوسانات نرخ ارز و غیرقابل پیشبینی بودن زمان بازپرداخت
۵ – کمبود وثائق قابل قبول بانکهای عامل از نظر تعدد
●جمعبندی و نتیجهگیری
منبع:MAKKI.IR
وبلاگ راه فردا Blog of Tomorrow