آشنایی با فرایندهای پتروشیمی

صنایع پتروشیمی صنایعی است که در آنها هیدروکربنهای موجود در نفت خام یا گاز طبیعی به محصولات شیمیایی تبدیل می شود. این صنعت از سال ۱۹۲۰ با تولید استون به عنوان اولین محصول پتروشیمی از الکل ایزوپروپیل آغاز گردید. در دهه ۰۱ و ۰۱ میلادی با کشف روش های پلیمریزاسیون و لکیلاسیون که منجر به تولید انواع پلیمرها گردید، صنعت پتروشیمی به صورت یک صنعت عظیم و کامل در آمده و با سرعت زیادی توسعه پیدا کرد.

از جمله عوامل موثر در رشد سریع صنعت پتروشیمی به موارد زیر می توان اشاره نمود:

در دسترس بودن و قیمت ارزان نفت خام و گاز طبیعی 

ابداع روشهای نوین همچون کراکینگ، ایزومریزاسیون، تبدیل کاتالیستی و … 

نیاز به مواد شیمیایی که از منابع دیگر مثل زغال سنگ قابل تولید نبودند. 

رشد سریع نیاز به الیاف مصنوعی، پلاستیکها، کودها

صنایع پتروشیمی را می توان به پنج دسته اصلی تقسیم بندی نمود:

Upstream Units واحدهای بالا دست 
Basic/Core Units واحدهای بنیادی 
Intermediate Units واحدهای واسطهای 
End Units واحدهای نهایی 
Downstream Units واحدهای پایین دست 

۱- واحدهای بالادست: واحدهایی که خوراک واحدهای بنیادی را تولید می کنند. در این واحدها هیدروکربن های سبک خطی-حلقوی اشباع و غیر اشباع موجود در نفت خام و یا موجود در گاز طبیعی بصورت مخلوطهای چند تایی از سایر هیدروکربن ها جدا شده و به عنوان مواد اولیه برای واحد های بنیادی فرستاده می شوند.

مثال: پالایشگاه: گازهای پالایشگاه (هیدروکربنهای سبک خطی – حلقوی اشباع و غیر اشباع) و نفتا

واحدهای تفکیک گاز از نفت خام

واحدهای جداکننده مایعات سبک نفتی از گاز طبیعی

۲- واحدهای بنیادی: مواد اولیه به مواد پایه مانند متان، گاز سنتز، اولفین ها، دی اولفینها، حلقوی ها، کلر و گوگرد تبدیل میشوند.

مثال: کراکینگ، اولفین، آروماتیک، کلر آلکالی، گوگردسازی

۳- واحدهای واسطه: از نظر خط تولید و بر حسب ضرورت در میان واحدهای بنیادی و نهایی قرار گرفته اند. با توجه به خواص مواد نهایی یک یا چند واحد واسطه در یک خط تولید وحود دارد.

مثال: برای تولید استوفنون (حلال و ماده اولیه صنایع عطر، دارو و رنگ سازی) فقط نیاز به یک واحد واسطه برای تولید اتیل بنزن از اتیلن می باشد. در حالیکه برای تولید پی وی سی (پلی وینیل کلراید) از اتیلن نیاز به دو واحد واسطه یک جهت تولید دی کلرو اتیلن و دیگری برای ساخت کلرور وینیل می باشد.

۴- واحدهای نهایی: واحدهایی که در آنها فرآورده های نهایی پتروشیمی تولید و به بازار عرضه می شود.

مثال: واحد تولید تری نیترو تولوئن (TNT)

۵- واحدهای پایین دست: واحدهایی که در آنها فرآورده های نهایی پتروشیمی به محصولات مصرفی تبدیل می شوند.

مثال: واحدهای تولید الیاف مصنوعی، قطعات پلاستیکی، آفت کشها

آشنایی با فرایندهای پتروشیمی